Go
bugün dünya üzerinde oynanan en eski oyundur. Çin efsaneleri kökenini
kral Yao'ya dayandırmaktadır. Bu efsanelere göre Yao oğluna
astronomiyi öğretmeye çalışmaktadır ancak bir türlü oğlu yıldız
sistemlerini anlayamamıştır. Bunun için bir tahta üzerine taşları
dizerek açıklamaya çalışır ve go oyunu Çin'de bu şekilde wéiqí
ismiyle (okunuşu -> veyçi) doğar. Go'nun kökenine ait kesin bulgular
ise bundan 2500 yıl öncesine, Çinli kralların birbirleri ile
savaştıkları yıla dayanır.
Han Hanedanlığı zamanında go gözle görülür bir şekilde halk arasında
yayılmaya başlamıştı. Ayrıca elit kesim tarafından da kabul gören bir
hobiydi. Bu devirde go ile alakalı düşülen ilk kayıt M.S 127 yılını
göstermektedir.
Çin tarihinde ayrı bir öneme sahip olan
Tang Hanedanlığı zamanında ise go ilk altın çağını yaşamaktaydı. Bu
hanedanlık döneminde go oyunu saraya kadar girmiştir. Bu hanedanlık
zamanında Çin
kültürü en yüksek seviyeye ulaşmıştı ayrıca gelişmiş bir bürokrasi
sistemi de kurulmuştur. Bu bürokratik sistem çok sayıda eğitimli bürokratı
içinde barındırıyordu ve bu durum yeni bir elit kesimin doğmasına yol açtı.
Bunlar da dönemin diğer elit kesimleri gibi go ile yakından
ilgilenmekteydiler. Oyuna olan ilgi ileriki hanedanlıklar zamanında da
devam etti.
Song kralı Huizong
ve
Ming başbakanı
Zhang Juzheng go'nun ateşli tutkunlarıydı. Krallık rejiminin 1911'de
yıkılması ile (Çin'in diğer bütün toplumsal değerleri gibi) go oyunu da
toplum içindeki önemini kaybetti. Ancak
Kültür Devrimi'nden sonra tekrar toplumun gözünde hakkettiği değeri
kazanmaya başladı.
Efsaneye göre Japonya'ya
go'yu getiren kişi Çin'in başkenti Çang-an'da görev yapmış olan Japon
büyükelçisi
Kibi no Makibi'dir. 717 ve 735 yılları
arasında Çin'de bilim ve sanatla ilgili çalışmalar yürüten Kibi no Makibi
ülkesine dönerken yanında bir adet go oyunu da götürmüştür. Sonraları bu
oyuna "go" adını verir ve oyun Japonya'da o adla anılmaya başlanır.
Kibi no Makibi'nin sayesinde oyun kısa sürede aristokratlar arasında
yayılır... Kibi no Makibi'nin goyu Japonlar'a tanıtmasından 100 yıl önce de
oyunun adı Japon kayıtlarında zikredilmektedir. Zamanla go Japonlar
arasında yayılmaya başlar ve ikinci altın çağına girer. Oyunun bugün
uluslararası arenada Çince adıyla değil de Japonca adıyla anılmasının sebebi
de bu altın çağa dayanmaktadır.
17'nci yüzyılın başlarında,
Edo Dönemi'nin başlaması ile Japonya'nın siyasi dengesi tamamen
değişmiştir.
Tokugawa ailesinden gelen yeni şogun, go
oyununa o kadar meraklıydı ki; go'nun geliştirilmesini ve yayılmasını devlet
eliyle desteklemeye başlamıştı. Bununla birlikte kendisinin en iyi go
oyuncusunu tespit edebileceği, oshirogo
adlı turnuvaların yapılmasını emretti. Bu turnuvayı kazananlar ödül olarak,
o zamanlarda go oyunu üzerine akademik eğitim vermek üzere inşa edilen
dört büyük go hanedanı için burslar elde ediyorlardı. Bu okulların
adları şöyledir:
Honinbo Hanedanı,
Inoue Hanedanı,
Yasui Hanedanı ve
Hayashi Hanedanı.
Bu dört hanedan arasındaki büyüt rekabet go oyuncularının seviyesinin
yükselmesine sebep oldu. O zamanki go oyuncularının seviyesine bugüne kadar
kimse ulaşamamıştır. Ayrıca bu zaman diliminde dövüş sporlarından
esinlenilerek rütbe sistemi de geliştirilmiştir.
Edo Dönemi'nin en iyi go oyuncusu kendi adıyla anılan açılışı bulan
Shusaku Kuwahara'dır. 33 yaşında koleradan ölünceye kadar 19 kez ardı
ardına oshirogo şampiyonluğunu kazanan Shusaku'nun bulduğu
Shusaku açılışı, 20.
yüzyıl'ın ortalarına kadar yaygın olarak kullanılmıştır.
Tokugawa
Şogunluğu'nun yıkılmasından sonra yönetimin go okullarına verdiği
destek de son bulmuştur. Bugün Japonya'da, dönemin en güçlü oyuncularını
yetiştiren
Honinbo Hanedanı onuruna Honinbo Turnuvası düzenlenmektedir.
Go çeşitli sebepler yüzünden uzunca bir süre sadece erkeklerin oynadığı
bir oyun olmuştur. Turnuvaların kadınlara açılması ve kadın oyuncuların
arasından gittikçe daha güçlü oyuncular (özellikle Rui
Naiwei) çıkması, kadın go oyuncularının da erkek rakipleri kadar
yetenekli olduğunu ispatlamaktadır.
Son 20 yılda Çin
ve Kore'nin go
oyununda yaptığı büyük atılımlar, Japonya'nın uluslararası turnuvalardaki
hegemonyasını kaybetmesine yol açmıştır.
Go, Avrupa'da ve Kuzey Amerika'da 100 yıldır tanınmasına rağmen hâlâ
çoğunlukla Asyalılar'ın oynadığı bir oyun olmayı sürdürmektedir. Dünya
çapında büyük çoğunluğu Uzak
Doğu'da olmak üzere 100 milyondan fazla go oyuncusu olduğu tahmin
edilmektedir. Japonya'da 10 milyona yakın go oyuncusu olduğu tahmin
edilmektedir. Go oyuncularını konu alan
Japon anime
ve manga
serisi "Hikaru
no Go", go'nun çocuklar ve gençler arasındaki popülaritesini büyük
şekilde artırmıştır. Bugün dünya üzerindeki go klüplerinin, go
şirketlerinin, genç go oyuncularının sayısı hızla yükselmektedir.
"Tarihin derinliklerinden bugüne dek, yeryüzünde iki aynı Go oyunu
oynanmamıştır" (Anonim)
- Kaynak: Almanca Vikipedi
Go oyunu,
Japon topraklarına ayak bastıktan sonra Go adını almış ve gelişmesinin
ikinci bölümü başlamıştır. Bu günkü genel kabul gören kuralların oluşumu
Japonya'daki gelişiminin sonucunda oluşmuştur. Japonya'da Go öğreten
okulların kurulmasıyla, Go'nun gelişimi hızlanmış ve yaygınlaşmıştır.
Go tarihinde en çok
dikkati çeken nokta, girdiği ülkelerin entelektüel hayatına ve kültürüne
yaptığı etkilerdir. Go Çin'deki uzun macerası boyunca ülke yönetimine,
savaş stratejilerine ve sanat yapıtlarına kaynaklık etmiştir. Japonya'da da
Go’ya yalnızca bir oyun gözüyle bakılmamış; bir yaşam felsefesi, bir yol
haline gelmiştir.
Go, Japonya'ya M.S. 735 yıllarında girdikten sonraki iki yüzyıl boyunca
saraydan (Kyoto) dışarı çıkmamıştır. 13. yüzyılın başlarında, Go samurai
tabakasında iyice yaygınlaşmış ve halk arasında oynanmaya başlamıştır. Bir
rivayete göre generaller ve büyük savaşçılar Go tahta ve taslarını savaşa
taşırlar, savaşın çok kanlı olması durumunda oturup Go oynarlar ve savaşın
galibini Go tahtasında belirlerlermiş.
1600'lü yıllarda 4
Go okulu kurulan Japonya'da, okullar arasında yapılan yarışmalarda
birinci olan oyuncunun Go Bakanı (go-doroko) olarak atandığı ve bu paralelde
oyunun hem seviye hem de popülerlik açısından daha çok geliştiği
rivayet edilmektedir. 1800lü yılların
sonlarına doğru Meiji inkılâplarıyla birlikte, Go Japonya'da kısa bir
düşüş dönemi yaşasa da, 1920'lerde Japon Go
Derneğinin kurulmasıyla tekrar canlanmıştır. Bugün Japonya'da
büyük gazetelerde ve televizyon kanallarında, Go Oyununa
oldukça büyük yer ayrılmakta, en iyi Japon Go
oyuncuları, ülkede en meşhur kişiler arasında sayılmaktadır.
Go oyununa "Baduk" adı
verilen Kore'de, profesyonel sistem 1950'li yılarda, Çin'de ise
1978 yılında kurulmuştur. Önceki dönemlerde
Japonya-Çin arasında başlayan Go turnuvaları, diğer ülkelerin de katılımıyla
genişlemiş ve popülerlik kazanmıştır.
Bundan 20 yıl
öncesine kadar, Go ustaları arasında yapılan karşılaşmalar
hiç duyulmazken, bugün pek çok ülkede Go Dernekleri
ve Federasyonları bulunmakta, çok sayıda uluslararası turnuvalar
düzenlenmektedir.
(bkz:http://gobase.org/information/organisations/)
